Przedsiębiorca, zarówno zatrudniający pracowników, jak i prowadzący działalność jako osoba fizyczna, ma obowiązek obliczenia i wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne składając następnie do ZUS-u miesięczne raporty (w przypadku zatrudniania pracowników) o wielkości wpłaconych składek. Każdy przedsiębiorca obowiązkowo podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, zdrowotnemu, natomiast składki na ubezpieczenie chorobowe są dobrowolne. Natomiast w przypadku rezygnacji z ubezpieczenia chorobowego i niezdolności do pracy spowodowanej chorobą przedsiębiorca taki nie otrzyma zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego czy też zasiłku macierzyńskiego. Oprócz ubezpieczeń społecznych na przedsiębiorcy ciąży obowiązek uiszczania składek na Fundusz Pracy oraz - w przypadku zatrudniania pracowników - na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Wysokość składek - procent podstawy wymiaru składek:
ubezpieczenie emerytalne - 19,52% podstawy,
ubezpieczenia rentowe - 6% podstawy wymiaru,
ubezpieczenie chorobowe - 2,45% podstawy,
ubezpieczenie zdrowotne - 9% podstawy,
Fundusz Pracy - 2,45% podstawy,
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - 0,10% podstawy.
Wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe jest zróżnicowana dla poszczególnych płatników i kształtuje się w przedziale od 0,67% do 3,33% (od IV 2009 r.) podstawy wymiaru. Płatnicy zgłaszający do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych, ustalają stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości 50 % najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy dla grup działalności.
Natomiast począwszy od 01.04.2006 r., stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla płatników składek, którzy byli zobowiązani i przekazali informację ZUS IWA za trzy kolejne ostatnie lata kalendarzowe jest ustalana przez Zakład. W celu ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe można skorzystać z poradnika "Ustalanie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe" na stronach ZUS.
Jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, składki na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przyjmuje się zadeklarowaną przez płatnika kwotę, przy czym nie może ona być niższa niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.
Z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne zwolnieni są Ci przedsiębiorcy, którzy są już objęci ubezpieczeniem z innego tytułu (np. pracują na umowę o pracę). W takiej sytuacji pozostaje jednak obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności.